Była fabryka - centrum handlowym

Od 2000 r. w tej pierwszej toruńskiej fabryce, mieści się Centrum Handlowo-Usługowe. Ale jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku, sporo ludzi tu zatrudnionych chwaliło się, że pracuje u Borna, chociaż  de facto  był to już zupełnie inny zakład pracy, bo po II wojnie światowej, fabryka została znacjonalizowana i była to Toruńska Fabryka Kotłów, a potem Fabryka Maszyn Budowlanych Bumar, by wreszcie przyjąć nazwę Bumar-Waryński Toruń. Dziś piękno fabrycznych budynków zasłaniają wszędobylskie reklamy, co może wielu z nas denerwować i zniechęcać do podziwiania kunsztu budowniczych XIX wieku. W 1997 r. zabudowania fabryczne wpisane zostały do rejestru zabytków, jako jedne z najstarszych zachowanych przykładów architektury przemysłowej. Obiekty fabryczne bowiem powstały w latach 1889  1902; dobudowywane były w zależności od potrzeb fabryki, a przede wszystkim od możliwości finansowych właścicieli: Borna i Schütze. Na zdjęciu: Fragment fabryki.

Autor: Lech Kadlec