Wejście do kamienicy rabina

Chociaż Toruń, w przeciwieństwie do innych miast Polski, nie może pochwalić się bogatymi tradycjami żydowskimi, to postać jednego z większych Żydów, jacy kiedykolwiek stąpali po tej ziemi, rekompensuje wszystkie braki w mieście związane ze społecznością wyznania mojżeszowego, która nigdy nie była tu liczna. Zvi Hirsch Kalischer choć urodził się w Lesznie (24 marcu 1795 r.), gruntownie poznał dzieła średniowiecznych żydowskich filozofów, ale także Krtezjusza, Spinozę, Mendelssona i Kanta. Ożenił się z Henriette Cohn pochodzącą z Nieszawy, z którą zamieszkał w Toruniu. Z tego małżeństwa przyszło na świat 14 dzieci, z których niemal wszystkie wyrosły na znanych i zasłużonych obywateli. Kaliszer (tak pisze się jego nazwisko w języku polskim) przez 50 lat sprawował nieodpłatnie funkcję rabina w Toruniu, a rodzina utrzymywała się z prowadzonego przez żonę małego sklepu. Hirsz (polska pisownia) jest autorem wielu prac, w których wyrażał potrzebę osiedlenia się Żydów w Palestynie. W 1860 r. z jego inicjatywy zwołano w Toruniu kongres rabinów, który podjął decyzję o zawiązaniu organizacji Miłośnicy Syjonu; był pierwszym w dziejach myślicielem syjonistyczno-religijnym związanym z Toruniem, gdzie zmarł 16 października 1874 r. Na zdjęciu: Wejście do kamienicy przy ul. Szerokiej 46, w której mieszkał Kaliszer.

Autor: Lech Kadlec